Orman Gıdalarının Tanımı ve Verilerinin İyileştirilmesi Uzmanlar Toplantısı Roma’da Düzenlenecek
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile CIFOR-ICRAF iş birliğinde düzenlenen “Orman Gıdalarının Tanımı ve Verilerinin İyileştirilmesi Uzmanlar Toplantısı”, 25–26 Mayıs 2026 tarihlerinde İtalya’nın Roma kentinde, FAO Genel Merkezi’nde gerçekleştirilecektir. Hibrit formatta yapılması planlanan toplantı; farklı ülkelerden teknik uzmanları, akademisyenleri, bölgesel kuruluşları, sivil toplum temsilcilerini, üye ülke temsilcilerini, Ormanlar İşbirliği Ortaklığı’nı ve ilgili Birleşmiş Milletler kuruluşlarını bir araya getirecektir.
Toplantının temel amacı, orman gıdaları konusunda kavramsal netliği güçlendirmek, mevcut tanım ve sınıflandırmaları değerlendirmek ve bu alandaki veri eksikliklerinin giderilmesine yönelik ortak bir yaklaşım geliştirmektir. Orman gıdaları; gıda güvenliği, beslenme, biyolojik çeşitlilik, kırsal kalkınma, geleneksel bilgi, sürdürülebilir orman yönetimi ve istatistik sistemleriyle doğrudan ilişkili çok boyutlu bir konu olarak ele alınmaktadır.
Türkiye’den Orman Genel Müdürlüğü Başmüfettişi İsmail Belen de toplantıya uzman olarak davet edilmiştir. FAO tarafından iletilen davet yazısında, Belen’in uzmanlığının toplantının başarısı açısından değerli olduğu ifade edilmiş; teknik katkılarının yanı sıra uzman ağlarından gelebilecek önerilerin de memnuniyetle karşılanacağı belirtilmiştir.
Orman Gıdaları Neden Önemli?
Ormanlar, insanlık tarihi boyunca beslenmenin önemli kaynaklarından biri olmuştur. Yenilebilir meyveler, yemişler, mantarlar, yapraklı bitkiler, tohumlar, yabani sebzeler, bal, hayvansal ürünler ve çeşitli yerel gıdalar, dünyanın birçok bölgesinde ormanlardan ve ormanla ilişkili peyzajlardan elde edilmektedir.
CIFOR-ICRAF tarafından hazırlanan teknik arka plan belgesinde, ormanların insan beslenmesine binlerce yıldır katkı sağlayan çok çeşitli yenilebilir türlere ev sahipliği yaptığı; buna rağmen bu ürünlerin önemli bir bölümünün ulusal ve küresel gıda istatistiklerinde yeterince görünür olmadığı vurgulanmaktadır. Belgede ayrıca, birçok ülkede gıda güvenliği stratejilerinin “gıda” kavramını çoğunlukla tarımsal ürünlerle sınırlı ele aldığı, ormanlardan ve doğal peyzajlardan gelen besleyici katkının ise çoğu zaman ihmal edildiği belirtilmektedir.
Bu görünmezlik, yalnızca teknik bir veri eksikliği değildir. Orman gıdalarının yeterince tanımlanmaması ve ölçülmemesi; kırsal halkın geçim kaynaklarının, beslenme çeşitliliğinin, mikro besin katkısının, geleneksel bilginin ve orman ekosistemlerinin gıda sistemlerine katkısının olduğundan daha düşük görünmesine yol açmaktadır. FAO da ormanlar, ağaçlar ve yabani türlerin sağlıklı tarım-gıda sistemleri, biyoçeşitlilik, iklim ve insan sağlığı açısından önemli olduğunu vurgulamaktadır.
Bu nedenle toplantı, orman gıdalarının daha açık biçimde tanımlanması, ulusal ve uluslararası istatistik sistemlerine daha iyi yansıtılması ve politika süreçlerinde daha güçlü biçimde yer alması açısından önemli bir fırsat sunmaktadır.
Ortak Tanım İhtiyacı
Toplantının merkezinde, “orman gıdaları” kavramının nasıl tanımlanacağı sorusu yer almaktadır. Mevcut literatürde ve uygulamada “forest foods”, “wild foods”, “non-wood forest products” ve “non-timber forest products” gibi kavramların zaman zaman birbirinin yerine kullanıldığı görülmektedir. Bu durum, araştırmaların karşılaştırılmasını, veri toplanmasını ve politika geliştirilmesini güçleştirmektedir.
FAO, odun dışı orman ürünlerini genel olarak “ormanlardan elde edilen, odun hariç, biyolojik kökenli somut ve fiziksel mallar” olarak tanımlamaktadır. FAO’nun daha eski uyumlaştırılmış tanımında ise odun dışı orman ürünleri; ormanlardan, diğer ağaçlık alanlardan ve orman dışındaki ağaçlardan elde edilen, odun dışındaki biyolojik kökenli ürünler olarak ifade edilmektedir. Bu iki yaklaşım, tanım tartışmalarının neden önemli olduğunu göstermektedir: ürünün yalnızca ormandan mı, yoksa ağaçlık alanlar ve orman dışı ağaç sistemlerinden de mi geldiği, istatistiksel kapsamı doğrudan etkilemektedir.
Orman gıdalarının dar bir tanımla yalnızca doğal ormanlardan toplanan yabani gıdaları mı kapsayacağı, yoksa agroforestry sistemleri, ev bahçeleri, ağaçlık tarım alanları ve ormanla ilişkili peyzajlardan elde edilen gıdaları da mı içereceği toplantının temel tartışma başlıklarından biridir.
Dar bir tanım, doğal ormanların gıda sistemlerine katkısını daha net göstermeye yardımcı olabilir. Ancak bu yaklaşım, ormanla iç içe yaşayan toplulukların günlük hayatında önemli yer tutan ev bahçeleri, yarı doğal alanlar, agroforestry sistemleri ve ağaçlık peyzajlardan elde edilen gıdaları dışarıda bırakabilir.
Geniş bir tanım ise orman kökenli türlerin ve ağaç temelli üretim sistemlerinin beslenme, ekonomi ve kırsal kalkınmaya katkısını daha görünür kılabilir. Ancak çok geniş bir tanım, doğal ormanlardan elde edilen gıdalar ile tarımsal üretim arasındaki sınırları belirsizleştirebilir. Teknik arka plan belgesinde de bu durum, orman gıdalarının tanımlanmasındaki en önemli kavramsal zorluklardan biri olarak ele alınmaktadır.
Bu nedenle toplantıda, ekolojik gerçeklik ile yerel kullanım pratiklerini birlikte dikkate alan, uygulanabilir, ölçülebilir ve farklı ülke koşullarına uyarlanabilir bir tanım üzerinde durulması beklenmektedir.
Veri Eksiklikleri ve İstatistiksel Görünürlük
Toplantının en önemli gündemlerinden biri de veri konusudur. Orman gıdalarına ilişkin güvenilir, düzenli ve karşılaştırılabilir veriler birçok ülkede sınırlıdır. Bunun başlıca nedenleri arasında ürünlerin çoğu zaman hane içinde tüketilmesi, küçük ölçekli yerel pazarlarda satılması, kayıt dışı ticaretin yaygın olması ve mevcut tarım, beslenme ve ormancılık anketlerinin orman gıdalarını yeterince kapsamaması yer almaktadır.
Orman gıdaları, buğday, mısır veya pirinç gibi merkezi piyasalarda izlenen tarımsal ürünlerden farklıdır. Pek çok ürün doğrudan toplandığı yerde tüketilmekte, aileler arasında paylaşılmakta veya küçük yerel pazarlarda el değiştirmektedir. Bu nedenle hanehalkı tüketim anketlerinde, tarım sayımlarında, ormancılık envanterlerinde ve ulusal gelir hesaplarında yeterince temsil edilmemektedir.
FAO tarafından yayımlanan “Non-wood forest products in international statistical systems” çalışması da odun dışı orman ürünlerinin uluslararası istatistik sistemlerinde sınırlı ve tutarsız biçimde yer alabildiğini ortaya koymaktadır. Bu çalışma, orman gıdaları ve odun dışı orman ürünleri için veri toplama, sınıflandırma ve raporlama alanındaki güçlükleri anlamak açısından temel kaynaklardan biridir.
FAO Küresel Orman Kaynakları Değerlendirmesi 2025 içinde odun dışı orman ürünlerine ilişkin özel bir bölüm bulunmakla birlikte, bu bölüm ağırlıklı olarak ülkelerin bildirdiği ürün grupları, ekonomik değerler ve üretim bilgileri üzerinden ilerlemektedir. FRA 2025, odun dışı orman ürünleri arasında meyveler, mantarlar, aromatik ve tıbbi bitkiler, yemişler, reçineler ve gıda amaçlı ürünler gibi çok çeşitli ürünlerin yer alabildiğini göstermektedir.
Bununla birlikte, bilimsel literatürde FRA raporlamalarında odun dışı orman ürünlerine ilişkin verilerin hâlen zayıf, eksik veya karşılaştırılması güç olabildiği de tartışılmaktadır. Shackleton ve arkadaşlarının 2024 tarihli çalışması, Küresel Orman Kaynakları Değerlendirmelerinde odun dışı orman ürünlerinin bazı ülkelerde miktar, değer, tutarlılık ve kaynak gösterimi bakımından yeterince güçlü temsil edilmediğine dikkat çekmektedir.
Oysa sağlıklı bir veri sistemi; hangi orman gıdalarının toplandığını, hangi bölgelerde üretildiğini veya hasat edildiğini, ne kadarının tüketildiğini, ne kadarının pazara sunulduğunu, ekonomik değerini ve beslenmeye katkısını ortaya koyabilmelidir. Böyle bir sistem, ormanların gıda güvenliği, kırsal kalkınma ve beslenme politikalarındaki yerinin daha doğru anlaşılmasını sağlayacaktır.
Toplantının Beklenen Çıktıları
Toplantı sonunda üç ana çıktının geliştirilmesi öngörülmektedir.
- Birincisi, mevcut tanımların, terminolojilerin, sınıflandırmaların ve veri sistemlerinin değerlendirildiği bir literatür taraması ve boşluk analizidir.
- İkincisi, toplantı tartışmalarını, uzman görüşlerini ve önerileri içeren bir uzmanlar toplantısı raporudur.
- Üçüncüsü ise orman gıdalarına ilişkin kanıtları, tanım seçeneklerini, veri ihtiyaçlarını ve önerilen yaklaşımları bir araya getiren konsolide teknik arka plan dokümanıdır.
Bu çıktıların, orman gıdalarının gıda sistemlerindeki rolünün daha iyi izlenmesine, raporlanmasına ve politika süreçlerine entegre edilmesine katkı sağlaması beklenmektedir.
Programın Birinci Günü: Kavramsal Çerçeve, Bölgesel Deneyimler ve Ülke Perspektifleri
Toplantının ilk günü, 25 Mayıs 2026 Pazartesi günü FAO moderatörlüğünde gerçekleştirilecektir. Günün programı; açılış konuşmaları, teknik arka plan sunumları, bölgesel değerlendirmeler, tanım ve uyumlaştırma tartışmaları ile ülke perspektiflerinden oluşmaktadır.
Açılış Oturumu
Toplantının açılış oturumu 09.30–10.00 saatleri arasında yapılacaktır. Oturumda FAO Ormancılık Bölümü Direktörü Zhimin Wu’nun açılış konuşması, FAO Baş İstatistikçi Ofisi Direktörü Jose Alejandro Rosero Moncayo’nun hoş geldiniz konuşması ve CIFOR-ICRAF Genel Direktörü Robert Nasi’nin çevrim içi açılış konuşması yer alacaktır.
Açılış bölümünün ardından katılımcıların tanıtımı yapılacaktır. Bu bölüm, toplantının çok disiplinli yapısını ortaya koyması bakımından önemlidir. Ormancılık, istatistik, beslenme, gıda sistemleri, biyolojik çeşitlilik, kırsal kalkınma ve politika alanlarından gelen uzmanların aynı teknik zeminde buluşması hedeflenmektedir.
Teknik Arka Plan Sunumları
10.00–10.45 saatleri arasındaki oturumda, toplantının temel teknik çerçevesi sunulacaktır. Bu bölümde CIFOR-ICRAF tarafından hazırlanan teknik arka plan belgesinin tanıtılması, FAO’nun odun dışı orman ürünleri tanımları ve verileri konusundaki çalışmalarının aktarılması ve FAO Küresel Orman Kaynakları Değerlendirmesi deneyiminin paylaşılması planlanmaktadır.
Bu oturumda, orman gıdalarına ilişkin mevcut tanımlar, sınıflandırma sorunları, veri boşlukları ve uluslararası istatistik sistemleriyle bağlantılar ele alınacaktır. Aynı zamanda FAOSTAT ve Küresel Orman Kaynakları Değerlendirmesi gibi mevcut veri kaynaklarının imkânları ve sınırlılıkları da tartışılacaktır.
Bölgesel Tematik Sunumlar
11.00–12.30 saatleri arasında gerçekleştirilecek oturumda, orman gıdalarının beslenme, ekolojik ve ekonomik boyutları bölgesel perspektiflerle değerlendirilecektir. Programda küresel genel değerlendirme, Asya, Afrika, Latin Amerika ve Avrupa perspektiflerinin ele alınması öngörülmektedir.
Bu bölümde, farklı bölgelerde orman gıdalarının nasıl tanımlandığı, hangi ürünlerin öne çıktığı, bu ürünlerin yerel beslenme ve geçim sistemlerine nasıl katkı sağladığı ve veri toplamada hangi zorluklarla karşılaşıldığı tartışılacaktır.
Avrupa bölümünde, UNECE’nin katkısı veya alternatif olarak Türkiye’den İsmail Belen’in değerlendirmesi öngörülmektedir. Bu kapsamda Türkiye’nin odun dışı orman ürünleri, orman gıdaları, envanter ve değer zinciri deneyimlerinin bölgesel bağlamda paylaşılması beklenmektedir.
Tanım, Uyumlaştırma ve Öncelikler
13.30–15.00 saatleri arasındaki etkileşimli tartışma oturumu, orman gıdalarının tanımı ve sınıflandırılmasına ilişkin boşlukların, zorlukların ve önceliklerin belirlenmesine ayrılmıştır.
Bu oturumda, farklı tanım yaklaşımlarının güçlü ve zayıf yönleri, orman gıdalarının nerede başladığı ve nerede bittiği, yabani ve yarı kültüre alınmış ürünler arasındaki sınırlar, agroforestry sistemleri ve ağaçlık alanlardan elde edilen gıdaların nasıl değerlendirileceği gibi konuların tartışılması beklenmektedir.
Bu bölüm, toplantının en kritik aşamalarından biridir. Çünkü ortak bir tanım geliştirilmeden, ülkeler arasında karşılaştırılabilir veri üretmek ve orman gıdalarının politika süreçlerindeki yerini güçlendirmek oldukça zor görünmektedir.
Ülke Perspektifleri
15.15–16.45 saatleri arasında yapılacak oturumda ülke perspektiflerine yer verilecektir. Taslak programda Çin, Türkiye, Brezilya ve Hindistan örneklerinin ele alınması planlanmaktadır.
Türkiye bölümünde Orman Genel Müdürlüğü Başmüfettişi İsmail Belen’in sunumu öngörülmektedir. Bu sunumun, Türkiye’nin odun dışı orman ürünleri konusundaki kurumsal deneyimini, sınıflandırma ve envanter çalışmalarını, mevzuat altyapısını, değer zinciri yaklaşımını ve kırsal kalkınma ile bağlantılarını ortaya koyması beklenmektedir.
Günün sonunda birinci günün genel değerlendirmesinin yapılması ve ikinci günün çalışmaları için çerçeve oluşturulması beklenmektedir.
Programın İkinci Günü: Tanım Önerileri, İstatistiksel Uygulanabilirlik ve Sonuçların Derlenmesi
Toplantının ikinci günü, 26 Mayıs 2026 Salı günü CIFOR-ICRAF moderatörlüğünde gerçekleştirilecektir. İkinci günün ayrıntılı programının uzman listesi kesinleştikten sonra daha da geliştirilmesi öngörülmekle birlikte, taslak gündem toplantının uygulamaya dönük sonuçlarına odaklanmaktadır.
Günün ilk bölümünde, önerilen tanımların gözden geçirilmesi ve tartışılması planlanmaktadır. Bu bölümde orman gıdaları için asgari bir ürün seti veya temel kapsamın belirlenmesi üzerinde durulacaktır.
Ardından istatistiksel tanımlar ve uygulanabilirlik konusu ele alınacaktır. Bu oturumda kapsam, olası sınıflandırma yaklaşımları, veri toplama yöntemleri, izleme ve raporlama açısından ortaya çıkabilecek sonuçlar tartışılacaktır.
Öğleden sonraki bölümde ise taslak tanımların sunulması, önerilerin birleştirilmesi ve toplantı çıktılarının konsolide edilmesi beklenmektedir. Böylece toplantının yalnızca kavramsal bir değerlendirme ile sınırlı kalmaması, aynı zamanda veri sistemleri ve politika süreçleri için uygulanabilir öneriler üretmesi hedeflenmektedir.
Teknik Arka Plan Belgesinin Değerlendirilmesi
CIFOR-ICRAF tarafından hazırlanan “Forest Foods: Towards a Consensus Definition and Better Data” başlıklı teknik arka plan belgesi, toplantının ana tartışma metni niteliğindedir. Belge; giriş, terimler ve tanımlar, ortak tanıma ulaşmadaki zorluklar, veri zorlukları ve izlenecek yol olmak üzere temel bölümlerden oluşmaktadır.
Belgenin giriş bölümünde, ormanların insan beslenmesine tarihsel ve güncel katkısı vurgulanmakta; ancak bu katkının resmi istatistiklerde, gıda güvenliği politikalarında ve ulusal veri sistemlerinde çoğu zaman görünmez kaldığı belirtilmektedir.
Terimler ve tanımlar bölümünde, orman gıdaları ile yabani gıdalar, odun dışı orman ürünleri ve kereste dışı orman ürünleri arasındaki ilişki açıklanmaktadır. Bu bölüm, kavramlar arasındaki örtüşme ve farklılıkları ortaya koyması bakımından önemlidir.
Ortak tanıma ulaşmadaki zorluklar bölümünde iki temel mesele öne çıkmaktadır. Birincisi, ürünün nereden elde edildiği sorusudur. İkincisi ise ürünün ne ölçüde insan yönetimi veya kültüre alma süreci içinde yer aldığıdır. Başka bir ifadeyle, doğal ormanda kendiliğinden yetişen bir ürün ile ev bahçesinde, agroforestry sisteminde veya ağaçlık tarım alanında yetiştirilen aynı türün nasıl sınıflandırılacağı önemli bir tartışma konusudur.
Veri zorlukları bölümünde, orman gıdalarına ilişkin verilerin çoğu zaman yerel, parçalı ve karşılaştırılması güç olduğu belirtilmektedir. Mevcut veriler çoğunlukla saha çalışmaları, hanehalkı araştırmaları veya sınırlı ürün listelerine dayanmaktadır. Ulusal düzeyde düzenli, kapsamlı ve karşılaştırılabilir veri setleri ise oldukça sınırlıdır.
Belgenin son bölümünde dört temel öneri öne çıkmaktadır. Bunlar; küresel düzeyde ortak bir tanım geliştirilmesi, veri toplamanın ulusal kurumlar içinde kurumsallaştırılması, temel raporlama değişkenlerinin standartlaştırılması ve bilgi paylaşımının sistematik hâle getirilmesidir.
Bu öneriler, toplantının yalnızca kavramsal bir tartışma olarak kalmaması gerektiğini; istatistik, politika, uygulama ve kurumsal kapasite boyutlarında somut adımlar üretilmesinin önemini göstermektedir.
Türkiye’nin Konuya İlişkin Birikimi
Türkiye, odun dışı orman ürünleri alanında uzun yıllara dayanan kurumsal ve teknik birikime sahiptir. FAO ile yürütülen çalışmalar kapsamında hazırlanan “Non-Wood Forest Products Assessment Report of Turkey” başlıklı raporda, Türkiye’de odun dışı orman ürünlerinin tanımı, sınıflandırılması, resmi istatistiklerdeki yeri, ekonomik katkısı, kırsal istihdamla ilişkisi ve kadınlar ile gençler açısından önemi ele alınmıştır.
Bu raporda kestane, defne, çam balı, reçine ve trüf gibi ürünler; ekonomik değer, biyolojik çeşitlilik ve kırsal işgücü bakımından öncelikli ürünler arasında değerlendirilmiştir. Türkiye’de odun dışı orman ürünlerinin mevzuat, envanter, üretim ve satış esasları bakımından belirli bir kurumsal çerçeveye sahip olması, ülkenin bu toplantıya sunabileceği en önemli deneyim alanlarından biridir.
Aynı raporun kamuya açık PDF sürümü de Türkiye’de odun dışı orman ürünlerinin tanımı, sınıflandırılması ve ekonomik katkısı konusunda başvuru kaynağı niteliğindedir.
Türkiye’nin bir diğer önemli katkısı, 2025 yılında yayımlanan “Regional Guidelines on Value Chain Development and Market Access for Non-Wood Forest Products in South and Eastern Europe, Central Asia, and the Caucasus” başlıklı bölgesel kılavuzdur. Bu kılavuz, Türkiye Orman Mühendisleri Odası tarafından FAO, UNECE/FAO Ortak Ormancılık ve Kereste Bölümü, FAO bölgesel ofisleri ve Türkiye Orman Genel Müdürlüğü iş birliğiyle hazırlanmıştır.
Kılavuz; değer zinciri geliştirme, pazar erişimi, sürdürülebilir hasat, kalite standartları, sertifikasyon, izlenebilirlik, üretici örgütleri, finansmana erişim, dijitalleşme ve bölgesel iş birliği gibi konularda kapsamlı öneriler sunmaktadır.
Bu yönüyle Türkiye, toplantıya yalnızca ulusal düzeyde değil, Güney ve Doğu Avrupa, Orta Asya ve Kafkasya bölgesini de kapsayan daha geniş bir bölgesel perspektifle katkı sağlayabilecek durumdadır.
Orman Gıdaları ve Sağlıklı Gıda Sistemleri
Orman gıdaları, sürdürülebilir ve sağlıklı gıda sistemleri tartışmalarının da önemli bir parçasıdır. CIFOR-ICRAF araştırmacılarının 24 tropikal ülkedeki 37 sahaya dayalı çalışması, orman gıdalarının bazı bölgelerde diyet kalitesine anlamlı katkılar sağlayabildiğini göstermektedir. Çalışma, orman gıdalarının her yerde aynı düzeyde belirleyici olmadığını; ancak yoğun tüketildiği sahalarda beslenme yeterliliğine önemli katkı sunabildiğini ortaya koymaktadır.
FAO’nun sağlıklı ve sürdürülebilir tarım-gıda sistemlerinde ormanların, ağaçların ve odun dışı orman ürünlerinin katkısını artırmaya yönelik çalışmaları da bu gündemin giderek güçlendiğini göstermektedir. FAO’nun ilgili teknik iş birliği projesi, ormanlar, ağaçlar ve odun dışı orman ürünlerinin beslenme, yoksullukla mücadele, biyolojik çeşitlilik ve iklim hedefleriyle bağlantılı potansiyelini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.
Bu çerçevede orman gıdaları, yalnızca ormancılık sektörü içinde değerlendirilecek bir konu değildir. Aynı zamanda sağlıklı beslenme, kırsal kalkınma, biyolojik çeşitlilik, iklim değişikliğine uyum, yerel bilgi sistemleri ve sürdürülebilir değer zincirleriyle birlikte ele alınması gereken stratejik bir alandır.
Genel Değerlendirme
25–26 Mayıs 2026 tarihlerinde Roma’da düzenlenecek Uzmanlar Toplantısı, orman gıdalarının tanımı, sınıflandırılması ve verilerinin iyileştirilmesi bakımından önemli bir teknik platform olacaktır.
Toplantı, orman gıdalarının yalnızca ormancılık sektörüyle sınırlı bir konu olmadığını; gıda güvenliği, sağlıklı beslenme, biyolojik çeşitlilik, kırsal kalkınma, geleneksel bilgi, istatistik sistemleri ve sürdürülebilir gıda sistemleriyle doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir.
Ortak tanım geliştirilmesi, veri toplama yöntemlerinin güçlendirilmesi ve orman gıdalarının ulusal ve uluslararası istatistik sistemlerinde daha görünür hâle getirilmesi, toplantının en önemli beklenen katkıları arasında yer almaktadır.
Türkiye’nin toplantıya katılımı ise, odun dışı orman ürünleri ve orman gıdaları alanındaki ulusal deneyimin uluslararası düzeyde paylaşılması açısından önem taşımaktadır. Türkiye’nin mevzuat, envanter, ürün çeşitliliği, değer zinciri ve bölgesel iş birliği konularındaki birikiminin, orman gıdalarının tanımı ve verilerinin geliştirilmesine yönelik küresel tartışmaya somut katkılar sağlaması beklenmektedir.
Toplantı sonucunda ortaya çıkacak değerlendirme ve önerilerin, orman gıdalarının politika belgelerinde, veri sistemlerinde ve sürdürülebilir gıda sistemleri tartışmalarında daha güçlü biçimde yer almasına katkı sağlaması beklenmektedir.
Kaynakça ve URL Bağlantıları
Toplantı ve Doğrudan Belgeler
- FAO davet yazısı, “Expert Group Meeting on Improving the Definition and Data of Forest Food”, 30 Mart 2026.
Kaynak: FAO tarafından gönderilen resmi davet yazısı. - FAO ve CIFOR-ICRAF, “Expert Group Meeting on Improving the Definition and Data of Forest Food – Concept Note”, 25 Mart 2026.
Kaynak: Toplantı kavram notu. - CIFOR-ICRAF, “Forest Foods: Towards a Consensus Definition and Better Data”, Draft 2, 29 April 2026.
Kaynak: Toplantı için hazırlanan teknik arka plan belgesi.
Kamuya Açık Kurumsal ve Bilimsel Kaynaklar
- FAO, Non-Wood Forest Products.
URL: https://www.fao.org/forestry/nwfp/en - FAO, Non-Wood Forest Products – A Definition.
URL: https://www.fao.org/4/k0457e/k0457e03.htm - Sorrenti, S. 2017. Non-wood forest products in international statistical systems. FAO.
URL: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/8b983106-b05a-43cd-b5f7-131e81302ab6/content - FAO, Global Forest Resources Assessment 2025 – Non-wood forest products.
URL: https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/2dee6e93-1988-4659-aa89-30dd20b43b15/content/FRA-2025/non-wood-forest-products.html - FAO, Global Forest Resources Assessment 2025.
URL: https://openknowledge.fao.org/handle/20.500.14283/cd6709en - Rowland, D., Ickowitz, A., Powell, B., Nasi, R. & Sunderland, T.C.H. 2017. Forest foods and healthy diets: quantifying the contributions. CIFOR-ICRAF.
URL: https://www.cifor-icraf.org/knowledge/publication/6261/ - Rowland, D., Ickowitz, A., Powell, B., Nasi, R. & Sunderland, T.C.H. 2017. Forest foods and healthy diets: quantifying the contributions, PDF.
URL: https://www.cifor-icraf.org/publications/pdf_files/articles/AIckowitz1602.pdf - FAO, Forests, trees and wild species key to healthy agrifood systems.
URL: https://www.fao.org/forestry/newsroom/news-detail/forests–trees-and-wild-species-key-to-healthy-agrifood-systems—fao/en - FAO, Forests, trees and wild species in agrifood systems.
URL: https://www.fao.org/family-farming/detail/en/c/1717893/ - FAO, Strengthening country capacities to enable forest-based contributions to healthy and sustainable agrifood systems.
URL: https://www.fao.org/forestry/nwfp/projects/project-detail/project-number-1/en - FAO, New FAO Project to strengthen forest sector contributions to healthy and sustainable agrifood systems.
URL: https://www.fao.org/forestry/nwfp/news/news-detail/new-fao-project-to-strengthen-forest-sector-contributions-to-healthy-and-sustainable-agrifood-systems/en - Shackleton, C.M. et al. 2024. Why are non-wood forest products still the poor relative in Global Forest Resources Assessments? Forest Policy and Economics.
URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1389934124000856 - Türkiye, Non-Wood Forest Products Assessment Report of Turkey, 2020.
URL: https://www.gonder.org.tr/wp-content/uploads/2020/12/D1-17-September-2020-Cleared-by-FAO.pdf
