FAO’da “Forest Food / Orman Gıdaları” İçin Ortak Tanım Arayışı

Roma’daki uzman toplantısı, kavram karmaşasını gidermeyi ve veri altyapısını güçlendirmeyi hedefliyor

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü ile CIFOR-ICRAF (Center for International Forestry Research – World Agroforestry / Uluslararası Ormancılık Araştırmaları Merkezi – Dünya Agroormancılık Merkezi) tarafından düzenlenecek “Expert Group Meeting on Improving the Definition and Data of Forest Food / Orman Gıdalarının Tanımı ve Verilerinin İyileştirilmesine Yönelik Uzman Grup Toplantısı”, 25–26 Mayıs 2026 tarihlerinde Roma’daki FAO merkezinde hibrit formatta gerçekleştirilecek.

Toplantının temel amacı, “forest foods / orman gıdaları” kavramına ilişkin mevcut terminoloji ve sınıflandırma farklılıklarını ele almak, ortak bir tanım veya sınıflandırma çerçevesi için seçenekleri tartışmak ve bu alanın politika ile istatistik sistemlerinde daha görünür hale gelmesini sağlamak.

Toplantı, FAO merkez yerleşkesindeki Cuba Room (B224) / Cuba Salonu (B224)’da yapılacak. Belgelerde toplantının iki gün süreceği, katılımın yüz yüze ve çevrim içi birlikte yürütüleceği belirtiliyor. Aynı belgeler, etkinliğin yalnızca akademik bir tartışma zemini oluşturmayı değil, aynı zamanda daha sonra kullanılabilecek teknik ve istatistiksel çıktılar üretmeyi de hedeflediğini gösteriyor.

Kavramsal dağınıklık neden sorun olarak görülüyor?

Improving the Definition and Data on Forest Foods_25 March 2026

Toplantının kavram notunda, “forest foods / orman gıdaları” ile ilişkili terimlerin ulusal ve uluslararası düzeyde çoğu zaman birbirinin yerine kullanıldığı belirtiliyor.

Belgede özellikle;

“wild foods / yabani gıdalar”,
“forest foods / orman gıdaları”,
“Non-Wood Forest Products (NWFP) / Odun Dışı Orman Ürünleri” ve,
“Non-Timber Forest Products (NTFP) / Kereste Dışı Orman Ürünleri” gibi ifadelerin sık sık iç içe geçtiği, bunun da kavramsal belirsizlik yarattığı vurgulanıyor. Bu durumun yalnızca terminoloji düzeyinde kalmadığı; veri toplama, sınıflandırma, raporlama ve politika geliştirme süreçlerini de doğrudan etkilediği ifade ediliyor.

Kavram notuna göre, bu terimlerin tutarsız biçimde kullanılması üç temel sonuca yol açıyor.

Birincisi, farklı kurum ve ülkeler tarafından üretilen veriler arasında karşılaştırılabilirlik azalıyor.
İkincisi, “orman gıdaları”nın beslenme, ekoloji ve kültürel yaşam içindeki yerini görünür kılmak zorlaşıyor.
Üçüncüsü ise konu, politika yapım süreçlerinde yeterince yer bulamıyor. Belge, açık ve tutarlı terminoloji ile sınıflandırmaların bu nedenle “essential / vazgeçilmez” olduğunu özellikle vurguluyor.

Hedef: ortak dil, daha güçlü veri, daha görünür politika alanı

Kavram notunda toplantının arka planı anlatılırken, “forest foods / orman gıdaları” için kullanılacak tanım ve sınıflandırmaların uyumlaştırılmasının, konuya ilişkin iletişimi güçlendireceği belirtiliyor. Bunun yanı sıra, bu uyumlaştırmanın politika çerçevelerine entegrasyonu kolaylaştıracağı, veri kalitesini artıracağı ve gıda sistemlerinin dönüşümüne katkı sunacağı kaydediliyor. Belgede ayrıca bunun mevcut istatistiksel çerçevelerle ilişkilendirilebileceği ifade ediliyor. Burada özellikle “food consumption data / gıda tüketim verileri”, “agricultural statistics / tarım istatistikleri” ve “forest product classifications / orman ürünü sınıflandırmaları” ile muhtemel bağlantılara işaret ediliyor.

Bu vurgu, toplantının yalnızca teorik bir tanım tartışması olmadığını ortaya koyuyor. Belgeler, amaçlardan birinin “forest foods / orman gıdaları”nı mevcut veri sistemleri ve resmi istatistik alanlarıyla daha uyumlu hale getirmek olduğunu düşündürüyor. Böylece konu, beslenme politikalarından ormancılık istatistiklerine kadar uzanan daha geniş bir karar alma sistemine dahil edilebilecek. Bu yönüyle toplantı, tanım üretmenin ötesinde, kavramı ölçülebilir ve raporlanabilir hale getirme girişimi olarak okunabilir.

Toplantının resmi amaçları neler?

Kavram notunda yer alan hedefler üç ana başlıkta toplanıyor.

İlk olarak, “forest foods / orman gıdaları”na ilişkin mevcut tanımların, terminolojilerin ve sınıflandırmaların yerel, bölgesel ve uluslararası düzeyde değerlendirilmesi öngörülüyor. Burada yalnızca envanter çıkarılması değil, mevcut yaklaşımların avantaj ve dezavantajlarının da tartışılması hedefleniyor.
İkinci olarak, uzmanlardan oluşan bir panelin bir araya getirilmesi ve “harmonized definition or classification / uyumlaştırılmış tanım ya da sınıflandırma” için seçeneklerin değerlendirilmesi planlanıyor.
Üçüncü olarak ise bu teknik ve politik tartışmaları besleyecek “consolidated background document / birleştirilmiş arka plan belgesi” hazırlanması amaçlanıyor.

Ismail Belen_invitation letter_Expert Group Meeting on Improving the Definition and Data of Forest Food_30032026

Davet mektubunda ise bu amaçlar biraz daha ileri bir dille aktarılıyor. Burada toplantının, mevcut tanım ve sınıflandırmaları gözden geçirmenin yanı sıra, “a proposed unified, comprehensive definition of forest foods / orman gıdaları için önerilen birleşik ve kapsamlı bir tanım” geliştirmeye imkân sağlayacağı belirtiliyor. Mektup ayrıca bu tanımın benimsenmesine yönelik yolların ve bundan sonraki adımların da ele alınacağını kaydediyor. Bu ifade, kavram notundaki “seçenekleri tartışma” yaklaşımına kıyasla, daha somut bir tanım önerisi geliştirme beklentisini öne çıkarıyor. İki metin birlikte okunduğunda, toplantının hem açık uçlu teknik tartışma hem de belli ölçüde sonuç üretme işlevi taşıdığı anlaşılıyor.

Hangi çıktılar bekleniyor?

Belgede toplantının sonunda ortaya çıkması beklenen üç temel çıktı sıralanıyor.

Bunlardan ilki “Literature review and gap analysis / Literatür taraması ve boşluk analizi”. Bu çalışmayla mevcut terimlerin, kodların ve sınıflandırma sistemlerinin haritalanması; temel tutarsızlıkların ve boşlukların tespit edilmesi bekleniyor.
İkinci çıktı “Expert Group meeting report / Uzman Grup toplantı raporu”. Bu raporda, tanım seçeneklerinin, sınıflandırmanın temel unsurlarının, gerekçelerin ve ileriye dönük önerilerin yer alması öngörülüyor.
Üçüncü çıktı ise “Consolidated technical background paper / Birleştirilmiş teknik arka plan belgesi”. Bunun, kanıtları ve önerilen yaklaşımları bir araya getiren daha bütünlüklü bir teknik metin olması planlanıyor.

Aynı bölümde tüm bu çıktılar için önemli bir not da yer alıyor: Belgede, teslim edilecek bütün çalışmaların CIFOR-ICRAF ve FAO tarafından hazırlanacağı, ardından Expert Group / Uzman Grup tarafından gözden geçirileceği belirtiliyor. Bu ifade, toplantının yalnızca iki günlük görüş alışverişiyle sınırlı olmadığını; ön çalışma, teknik metin üretimi ve uzman değerlendirmesi gibi daha geniş bir sürecin parçası olduğunu gösteriyor. Ayrıca beklenen sonuçların “the statistical foundation / istatistiksel temel” sağlayacağı vurgulanıyor. Yani asıl hedef, “forest foods / orman gıdaları”nın gıda sistemleri içindeki rolünün izlenmesi ve raporlanması için daha sağlam bir ölçme zemini kurmak.

Kimler katılacak?

Kavram notunda toplantıya 20–30 davetli teknik uzmanın katılmasının planlandığı belirtiliyor. Katılımcı profili geniş tutulmuş. Belgede, “Member state experts / üye ülke uzmanları”, “Collaborative Partnership on Forests (CPF) / Ormanlar Üzerine İşbirliği Ortaklığı”, “UN agencies and other relevant technical agencies / BM kuruluşları ve diğer ilgili teknik kurumlar”, “regional organizations / bölgesel kuruluşlar” ve “civil society stakeholders / sivil toplum paydaşları” sayılıyor.

Ayrıca dipnotta **“FAO Statistics Division / FAO İstatistik Bölümü”**nün de davetli olduğu belirtiliyor.

Bu çerçeve, toplantının yalnızca ormancılık uzmanlarını değil; istatistik, beslenme, bölgesel işbirliği ve politika geliştirme alanlarında çalışan aktörleri de bir araya getirmeyi hedeflediğini ortaya koyuyor. Bu da “forest foods / orman gıdaları” meselesinin tek sektörlü değil, çok disiplinli bir başlık olarak ele alındığını gösteriyor. Belgelerin dili, tartışmanın yalnızca üretim veya orman ürünü perspektifine sıkışmadığını; beslenme, veri altyapısı, sınıflandırma, yönetişim ve bölgesel temsil boyutlarını birlikte içerdiğini düşündürüyor.

İki günlük program nasıl şekilleniyor?

1. Gün: çerçeve kurma, bölgesel sunumlar ve ülke perspektifleri

25 Mayıs 2026 Pazartesi günü yapılacak ilk günün moderasyonunun FAO tarafından yürütüleceği belirtiliyor.

Program, sabah 09.30’da açılış konuşmalarıyla başlıyor. Açılışta Mr Zhimin Wu FAO Ormancılık Bölümü Direktörü olarak yer alıyor. Ardından Mr Jose Alejandro Rosero Moncayo, FAO Baş İstatistikçi Ofisi ve Direktörü sıfatıyla konuşma yapacak.

Açılış bölümünde ayrıca Mr Robert Nasi, CIFOR-ICRAF Genel Direktörü olarak çevrim içi katılımla anahtar konuşma gerçekleştirecek. Bu başlangıç bölümü, toplantının hem ormancılık hem istatistik hem de kurumsal liderlik boyutunu daha ilk oturumda görünür kılıyor.

Saat 10.00–10.45 arasında, toplantının ana dayanak metinlerinden biri olacak “draft background paper / taslak arka plan belgesi” sunulacak.

Bu bölümde Amy Ickowitz Kıdemli Bilim İnsanı, CIFOR-ICRAF sıfatıyla mevcut tanımlar, sınıflandırmalar ve veri boşluklarına ilişkin genel çerçeveyi sunacak.

Ardından Sven Walter Orman Ürünleri ve İstatistik Ekibi Lideri olarak FAO’nun “Non-wood forest products definitions and data / odun dışı orman ürünleri tanımları ve verileri” konusundaki çalışmalarını aktaracak.

Son olarak Anssi Pekkarinen FRA Ekibi Lideri olarak FRA deneyimini paylaşacak.

Saat 11.00–12.30 arasında ise bölgesel perspektifler üzerinden tematik sunumlar planlanıyor.

Oturumun başlığı, “nutritional, ecological, and economic dimensions of forest foods by region / bölgeler itibarıyla orman gıdalarının beslenme, ekolojik ve ekonomik boyutları” olarak veriliyor.

Charlie Shackleton-University of the Western Cape Çevre Bilimleri Bölümü Profesörü olarak küresel genel görünümü sunacak. Ramnath Madhu Orman Gıdaları Uzmanı, NTFP-Exchange Asia sıfatıyla Asya boyutunu ele alacak.

Afrika başlığında Bruno Bokoto de Semboli COMIFAC / COMIFAC Katılımcı Orman Yönetimi ve Planlama Uzmanı çevrim içi katılacak. Latin Amerika oturumu için ACTO temsilcisinin çevrim içi katılımı olasılık olarak yazılmış; alternatif olarak Michelle Jacob Federal University of Rio Grande do Norte Beslenme Bölümü Profesörü adı geçiyor. Avrupa bölümünde ise UNECE temsilcisi olasılık dahilinde gösterilmiş; alternatif olarak İsmail Belen’in bu bölümü üstlenebileceği belirtiliyor.

Öğleden sonra 13.30–15.00 arasında yapılacak interaktif tartışmanın başlığı, “identifying gaps, challenges, and priorities for harmonization of forest food definitions / orman gıdaları tanımlarının uyumlaştırılması için boşlukların, zorlukların ve önceliklerin belirlenmesi”.

Bu bölümde;

Laura Van Rasmussen , Kopenhag Üniversitesi Yerbilimleri ve Doğal Kaynak Yönetimi Bölümü Doçenti;
Marko Lovric Wageningen Üniversitesi Orman ve Doğa Koruma Politikası Yardımcı Doçenti; ve,
Patrick Hurley Ursinus College Çevre ve Sürdürülebilirlik Bölüm Başkanı ve Profesörü katkı sunacak. Program, burada kavramsal ve yönetsel zorlukların daha açık biçimde ele alınacağını gösteriyor.

Günün son büyük oturumu ise 15.15–16.45 saatleri arasında planlanan “Country perspectives / ülke perspektifleri” bölümü.

Belgede bunun TBC / teyit edilecek notuyla verildiği görülüyor.Burada;

China / Çin için Jie Chen Çin Ormancılık Akademisi Ormancılık Politikası ve Bilgi Araştırma Enstitüsü Ekip Lideri çevrim içi katılım ile yer alıyor.
Türkiye başlığında İsmail Belen, Türkiye Orman Genel Müdürlüğü Başmüfettişi olarak listeleniyor.
Brezilya için yine Michelle Jacob,
Hindistan için ise Setty Siddappa Rohini Nilekani Philanthropies Çevre ve Kalkınma Merkezi Kıdemli Araştırmacısı / Doçenti programda yer alıyor. Bu bölüm, kavramsal tartışmanın ülke deneyimleriyle beslenmesini amaçlıyor.

2. Gün: tanım önerileri, istatistiksel uygulanabilirlik ve sonraki adımlar

26 Mayıs 2026 Salı günkü ikinci günün moderasyonu CIFOR-ICRAF tarafından yürütülecek. Programın bu aşamada daha genel bir iskelet olarak verildiği, ayrıntıların ise uzman listesi kesinleştikçe geliştirileceği not edilmiş. Buna rağmen günün başlıkları oldukça önemli. Sabah oturumlarında, “Review and discussion of proposed definitions, including a minimum set of forest foods / önerilen tanımların gözden geçirilmesi ve tartışılması; buna asgari bir orman gıdaları kümesinin de dahil edilmesi” başlığı öne çıkıyor. Bu ifade, yalnızca genel bir tanım değil, potansiyel olarak hangi ürün veya gıda gruplarının bu kategoriye gireceğine ilişkin daha somut bir çekirdek listenin de konuşulacağını düşündürüyor.

İkinci önemli oturum ise “Statistical definitions and applicability – scope, potential classification approaches, data collection considerations, and implications for monitoring and reporting / İstatistiksel tanımlar ve uygulanabilirlik – kapsam, olası sınıflandırma yaklaşımları, veri toplama hususları ve izleme ile raporlamaya etkileri” başlığını taşıyor. Bu ifade, toplantının merkezindeki kritik ekseni açık biçimde ortaya koyuyor: Burada mesele yalnızca bir kavramı tarif etmek değil, bu kavramın hangi veri sistemlerinde, hangi kapsamda, hangi sınıflandırma mantığıyla ve ne tür veri toplama yöntemleriyle kullanılabileceğini netleştirmek. Öğleden sonraki devam oturumlarında taslak tanımların sunulması, önerilerin birleştirilmesi ve takip adımlarının belirlenmesi planlanıyor. Gün, kapanış değerlendirmesiyle sona erecek.

Türkiye açısından dikkat çeken bölüm ne?

Belgelerde Türkiye’nin yalnızca katılımcı düzeyinde değil, programlı konuşmacı düzeyinde temsil edildiği görülüyor. Kavram notunda, ülke perspektifleri oturumunda “ Türkiye, İsmail Belen, Türkiye Orman Genel Müdürlüğü Başmüfettişi” ifadesi açık biçimde yer alıyor. Ayrıca Avrupa segmentinde, UNECE temsilcisinin çevrim içi katılımına bağlı olarak alternatif bir isim olarak yine İsmail Belen gösteriliyor. Bu, Türkiye’den katılımın program açısından önemsendiğini düşündürüyor.

Davet mektubunda da bu vurgu sürüyor. Hubert Boulet / Hubert Boulet, Team Leader, Food, Nutrition, and Wildlife team / Gıda, Beslenme ve Yaban Hayatı Ekibi Lideri imzasını taşıyan mektupta, İsmail Belen’e hitaben, uzmanlığı nedeniyle toplantıya katkısının “highly valuable / son derece değerli” olacağı ifade ediliyor. Mektupta ayrıca yalnızca katılım değil, kişinin kendi ağından toplantıya anlamlı katkı sunabilecek başka uzmanları önermesinin de memnuniyetle karşılanacağı belirtiliyor. Bu ifade, toplantının uzman havuzunu genişletme ve bölgesel bilgi ağlarından yararlanma niyetini ortaya koyuyor.

Bu toplantı neden önemli görülebilir?

Belgelere sıkı sıkıya bağlı kalındığında, toplantının önemini üç düzlemde okumak mümkün. İlk düzlem, tanım düzeyi. “Forest foods / orman gıdaları” için üzerinde uzlaşılmış bir kavram seti olmadan, farklı ülkeler ve kurumlar aynı olguyu farklı terimlerle kayıt altına alabiliyor. Bu da hem bilimsel hem yönetsel alanda ortak anlayışı zayıflatıyor. İkinci düzlem, istatistik düzeyi. Belgeler sürekli olarak sınıflandırma, veri toplama, izleme ve raporlamadan söz ediyor. Yani toplantının temel hedeflerinden biri, orman gıdalarının ölçülebilirliğini ve resmi veri sistemlerine girebilirliğini artırmak. Üçüncü düzlem ise politika düzeyi. Kavram notunda, tanım ve sınıflandırmaların iyileştirilmesinin bu alanın politika çerçevelerine entegrasyonunu güçlendireceği açıkça ifade ediliyor.

Bu çerçevede toplantı, orman gıdalarını yalnızca yerel bilgi, geleneksel kullanım ya da biyolojik çeşitlilik bağlamında değil; aynı zamanda gıda sistemleri, beslenme politikaları ve uluslararası raporlama süreçleri bağlamında da yeniden düşünme girişimi olarak değerlendirilebilir. Belgeler, “forest foods / orman gıdaları”nın yalnızca bir orman ürünü kategorisi değil, daha geniş bir sistem tartışmasının parçası olarak konumlandırıldığını gösteriyor. Özellikle “nutritional, ecological, and cultural value / beslenme, ekolojik ve kültürel değer” ifadesi, bu kavramın çok boyutlu niteliğini ortaya koyuyor.

https://www.ogm.gov.tr/en/news/panel-on-forest-foods-for-a-sustainable-future