Türk Devletleri Teşkilatı Yeşil Vizyonu çerçevesinde düzenlenen üç günlük kapasite programı; iklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik ve arazi tahribatıyla mücadeleyi aynı bölgesel yol haritasında buluşturacak.

İSTANBUL — İklim değişikliği, biyolojik çeşitlilik kaybı ve arazi tahribatı birbiriyle iç içe ilerleyen üç küresel kriz. Bu krizlerin temel uluslararası çerçevelerini oluşturan Birleşmiş Milletler Rio Sözleşmeleri arasındaki uyumu güçlendirmeyi amaçlayan “Türk Devletleri Teşkilatı Yeşil Vizyonu – Rio Sözleşmeleri Sinerjisi Bölgesel Kapasite Programı”, 27–29 Temmuz 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenecek.

Program, Çölleşme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü (ÇEM) ev sahipliğinde; Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı (TİKA) iş birliğiyle ve Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Yeşil Vizyonu doğrultusunda gerçekleştirilecek. Üç günün sonunda “TDT Rio Sözleşmeleri Bölgesel Yol Haritası” ile ortak bir kapasite geliştirme programı taslağının ortaya konulması hedefleniyor.

Üç küresel konferans öncesinde stratejik buluşma

İstanbul programı, 2026’nın yoğun çevre diplomasisi takviminde özel bir yere sahip. Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı (UNCCD COP17) 17–28 Ağustos’ta Ulan Batur’da; Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı (CBD COP17) 19–30 Ekim’de Erivan’da; İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (UNFCCC COP31) ise 9–20 Kasım’da Antalya’da yapılacak. İstanbul’daki çalışma, Türk Devletleri arasında bu üç sürece yönelik ortak önceliklerin erken aşamada belirlenmesine imkân sağlayacak.

Toplantının siyasal zemini, TDT’nin iklim değişikliği ve yeşil kalkınmayı teşkilat gündeminin ana unsurlarından biri hâline getiren Bişkek’teki 11. TDT Zirvesi kararlarına dayanıyor. Teşkilatın çevre ve ekoloji alanındaki kurumsal iş birliği, üye ve gözlemci ülkeler arasında bilgi, tecrübe ve iyi uygulama paylaşımını destekliyor.

Türkiye’nin Rio Sinerjisi deneyimi bölgeye taşınıyor

Türkiye, üç Rio Sözleşmesi arasındaki kurumsal eşgüdümü güçlendirmek için 17 Haziran 2025’te imzalanan protokolle ulusal bir Rio Sinerjisi mekanizması oluşturdu. ÇEM’in 3 Haziran 2026 tarihli çalışma grubu toplantısı duyurusuna göre bu yaklaşım; veri paylaşımı, ortak proje geliştirme, bilimsel iş birliği ve kapasite artırımı başlıklarında kurumlar arası uyumu hedefliyor. Aynı duyuruda, TİKA iş birliğiyle Türk Devletleri Teşkilatı ülkelerine yönelik bir kapasite geliştirme programı planlandığı da belirtilmişti.

Türkiye’nin bu alandaki diplomatik hazırlığı, Mayıs 2026’da gerçekleştirilen Rio Sözleşmeleri için Stratejik Antalya Diyaloğu ve Haziran 2026’da Bonn’da ele alınan sözleşmeler arası politika uyumu çalışmalarıyla da desteklendi. İstanbul programı, ulusal düzeyde geliştirilen bu deneyimin Türk Dünyası ölçeğinde somut bir iş birliği çerçevesine dönüştürülmesini amaçlıyor.

Açılışta bölgesel ve ulusal kurumların temsilcileri konuşacak

Taslak programa göre resmi açılışta; TDT Macaristan Temsilcilik Ofisi İcra Direktörü Büyükelçi Balázs Hendrich, TİKA Dış İlişkiler ve Ortaklıklar Dairesi Başkanı Dr. Ali Ercan ve ÇEM Genel Müdürü Prof. Dr. Kasım Yenigün katılımcılara hitap edecek. Açılış oturumunda COP31 Eylem Gündemi ile Türkiye’nin Rio Sinerjisi yaklaşımı sunulacak; Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan ve Özbekistan heyetleri de ülke deneyimlerini paylaşacak.

ÇEM Genel Müdürü Yenigün’ün COP31 süreci ve Rio Sinerjisi yaklaşımına ilişkin değerlendirmeleri, Türkiye’nin sözleşmeler arasında ortak hedefler, ortak veri altyapısı ve eşgüdümlü uygulama kapasitesi kurma iradesini ortaya koyuyor.

İkinci gün uzmanlık, finansman ve uygulama deneyimleri öne çıkacak

Programın ikinci gününde arazi yönetiminden sürdürülebilir finansmana, kuraklığa dayanıklı tarımdan uluslararası kalkınma iş birliğine uzanan geniş bir uzmanlık alanı ele alınacak:

  • Moğolistan’dan Munkhchuluun Basan, programda IUCN bağlantılı ulusal danışman sıfatıyla yer alıyor; sunumu biyolojik çeşitlilik ve doğa koruma perspektifini bölgesel tartışmaya taşıyacak.
  • Dr. József Zsembeli, Macaristan Tarım ve Yaşam Bilimleri Üniversitesi’ndeki çalışmaları çerçevesinde kuraklığın etkilerini azaltan agroteknik çözümleri aktaracak.
  • Makhmud Shaumarov, Orta Asya ve Türkiye’de entegre doğal kaynak yönetimine odaklanan CACILM II deneyimlerini değerlendirecek.
  • Gábor Gyura, Macaristan’ın sürdürülebilir finans tecrübesi üzerinden iklim ve doğa hedeflerinin finansal sistemle bütünleştirilmesini ele alacak.
  • TİKA uzmanı Nur Aslıhan Karaman, kurumun teknik iş birliği araçları ve bölgesel kapasite geliştirme imkânlarına odaklanacak.
  • László Örlős, Dijital Kamu Altyapısı yaklaşımıyla çevresel yönetişim ve uygulama kapasitesi arasındaki ilişkiyi ele alacak.
  • İsmail Belen, kurak alan ormancılığı ile Rio Sinerjisi arasındaki bağlantıları değerlendirecek.
  • Tuğrul Çamaş, çevre politikalarının uygulanması ve sıfır atık yönetimi deneyimlerini paylaşacak.

İsmail Belen kurak alan ormancılığı ve Rio Sinerjisini anlatacak

Programda “Kurak Alan Ormancılığı ve Rio Sinerjisi” başlıklı sunumu yapacak İsmail Belen, 2024–2026 döneminde Birleşmiş Milletler Orman Forumu’nun 20. ve 21. oturumlarına başkanlık etti. Belen’in sunumunun; ormanlar, arazi restorasyonu, iklim direnci ve biyolojik çeşitlilik hedefleri arasındaki doğrudan bağları uygulama örnekleri üzerinden ele alması bekleniyor.

Belen’in uluslararası ormancılık alanındaki birikimi, FAO Silva Mediterranea kapsamındaki görev ve çalışmalarına ilişkin profilde de görülüyor. Bu deneyim, toplantının Rio Sözleşmeleri ile Birleşmiş Milletler Orman Forumu gündemi arasında kurmayı hedeflediği köprü açısından önem taşıyor.

Üç günlük program nasıl ilerleyecek?

27 Temmuz Pazartesi: Ortak çerçeve ve ülke deneyimleri

İlk gün, katılımcıların tanışmasının ardından UNFCCC, CBD ve UNCCD’nin temel hedefleri ile sözleşmeler arası sinerji yaklaşımı ele alınacak. Öğleden sonra resmi açılış, COP31 Eylem Gündemi, Türkiye’nin Rio Sinerjisi deneyimi ve ülke sunumları gerçekleştirilecek. Gün, bölgesel ortak önceliklerin belirlenmesiyle tamamlanacak.

28 Temmuz Salı: Uzmanlık oturumları ve iş birliği modeli

İkinci gün; doğa koruma, kuraklıkla mücadele, sürdürülebilir arazi yönetimi, finansman, teknik iş birliği, dijital kamu altyapısı, kurak alan ormancılığı ve çevre politikalarının uygulanması başlıklarına ayrılacak. Uzman sunumlarının ardından TDT ölçeğinde ortak proje ve kapasite geliştirme imkânları değerlendirilecek.

29 Temmuz Çarşamba: Yol haritası, sertifikalar ve saha ziyareti

Son gün, katılımcıların ortak yol haritasını gözden geçirmesi ve çalışma sonuçlarını netleştirmesiyle başlayacak. Kapanış ve sertifika töreninin ardından öğleden sonra teknik saha ziyareti yapılacak.

Beklenen sonuçlar

  • İklim, biyolojik çeşitlilik ve arazi hedeflerini aynı uygulama çerçevesinde buluşturan bir TDT Rio Sözleşmeleri Bölgesel Yol Haritası hazırlanması.
  • Üye ve gözlemci ülkelerin ihtiyaçlarına göre şekillenecek bir TDT Rio Sözleşmeleri İş Birliği Programı taslağının oluşturulması.
  • 2026’daki üç COP öncesinde ortak bölgesel önceliklerin ve muhtemel proje alanlarının belirlenmesi.
  • Uzmanlar, kamu kurumları ve uluslararası kuruluşlar arasında kalıcı bir bilgi ve deneyim paylaşım ağının güçlendirilmesi.

Mekân ve katılım bilgileri

Etkinlik, İstanbul Maltepe’deki Elite Hotels Dragos’ta gerçekleştirilecek. Harita konumu üzerinden görülebiliyor. Etkinlik bilgi notuna göre uluslararası katılımcıların konaklama ve tam pansiyon giderleri TİKA tarafından karşılanacak; katılımcılara seyahat ve sağlık sigortalarını önceden yaptırmaları öneriliyor.

Başlıca paydaş kurumlar

Kaynaklar ve bağlantılar

TDT 11. Zirvesi – Bişkek Bildirisi ve Yeşil Vizyon gündemi: https://turkicstates.org/en/news/the-eleventh-summit-of-the-organization-of-turkic-states-convened-in-bishkek-1

TDT – Çevre ve Ekoloji Bakanları Arasında İş Birliği: https://www.turkicstates.org/en/areas-of-cooperation-detail/26-cooperation-among-the-ministers-of-environment-and-ecology

TDT – Rio Sözleşmeleri ve iklim eylemine ilişkin üst düzey panel: https://turkicstates.org/en/news/ots-secretary-general-delivered-a-keynote-address-at-a-high-level-panel-on-climate-action-land-restoration-and-biodiversity

ÇEM – Rio Sinerjisi Çalışma Grubu Değerlendirme Toplantısı: https://cem.csb.gov.tr/haberler/rio-sinerjisi-calisma-grubu-degerlendirme-toplantisi-gerceklestirildi-305445

ÇEM – Rio Sözleşmeleri için Stratejik Antalya Diyaloğu: https://cem.csb.gov.tr/haberler/rio-sozlesmeleri-icin-stratejik-antalya-diyalogu-tamamlandi-305204

ÇEM – Bonn’da sözleşmeler arası politika uyumu: https://cem.csb.gov.tr/haberler/rio-sozlesmeleri-arasinda-politika-uyumunun-guclendirilmesi-bonn-da-ele-alindi-305762

UNFCCC COP31: https://unfccc.int/cop31

UNCCD COP17: https://www.unccd.int/cop17

CBD COP17: https://www.cbd.int/cop?lg=0

UNFF21 – Oturum sayfası: https://forests.desa.un.org/forum/unff21

UNFF21 – Büro ve Başkan profili: https://forests.desa.un.org/forum/unff21/bureau

FAO – Silva Mediterranea: https://www.fao.org/silva-mediterranea/about/afwc-efc-nefrc-committee-on-mediterranean-forestry-questions—silva-mediterranea/en

MATE – Prof. Dr. József Zsembeli: https://karcag.uni-mate.hu/en/zsembeli-j%C3%B3zsef

FAO – Dr. Makhmud Shaumarov: https://www.fao.org/europe/events/detail/launch-of-the-publication–case-studies-promoting-bioeconomy-through-agricultural-practices-in-europe-and-central-asia/en

WOCAT – CACILM II bilgi platformu: https://wocat.net/en/projects-and-countries/projects/integrated-natural-resources-management-drought-prone-and-salt-affected-agricultural-production-systems-central-asia-and-turkey-cacilm-ii/cacilm-ii-wocat-knowledge-platform/

NGFS – Dr. Gábor Gyura ile sürdürülebilir finans söyleşisi: https://www.ngfs.net/en/news/conversation-mr-gyura-gabor-head-sustainable-finance-magyar-nemzeti-bank

2030 Water Resources Group – Yönetişim ve Dr. László Örlős: https://www.2030wrg.org/governance

Türkiye Çevre Ajansı saha çalışması – Tuğrul Çamaş: https://nevsehir.csb.gov.tr/haberler/turkiye-cevre-ajansi-tarafindan-finanse-edilen-avanos-cavusin-bisiklet-yolunda-incelemelerde-bulunulmustur.-296240

Editoryal not: Bu haber; katılımcı listesi, etkinlik bilgi notu, haber bülteni taslağı, İngilizce kavram notu/gündem ve makam oluru ile 26 Temmuz 2026 tarihinde erişilen kamusal kaynaklar karşılaştırılarak hazırlanmıştır. Program belgesi “taslak gündem” niteliğindedir; oturum saatleri, konuşmacılar ve saha ziyareti ayrıntıları organizasyon tarafından güncellenebilir.